मुख्य सामग्रीवर वगळा

पोस्ट्स

ऑगस्ट, २०२४ पासूनच्या पोेस्ट दाखवत आहे

आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग १२

   उगवतीचे रंग  आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग १२ अकरा जून २०२४. युरोपवारीहून सुखरूप परत आलो आणि या शुभ दिनी भारतभूमीवर पाऊल ठेवले. कधी काळी आपण युरोप प्रवासाला जाऊ आणि आतापर्यंत केवळ ऐकलेले वा सिनेमात किंवा टीव्हीवर पाहिलेली ठिकाणे आपण प्रत्यक्षात पाहू असे वाटले नव्हते. पण सुदैवाने हा योग आला होता.  मिलानहून रात्री दहा वाजता विमानात बसलेलो आम्ही दुसऱ्या दिवशी सकाळी नऊ वाजता दिल्ली विमानतळावर येणे अपेक्षित होते. पण आमचे विमान खराब हवामानामुळे दिल्लीला अर्धा ते पाऊण तास उशिरा पोहोचले होते. दिल्लीहून आम्हाला पुढेच जे कनेक्टिंग फ्लाईट होते ते दहा वा. च्या सुमारास होते. त्यामुळे आमचे ते विमान मिस होते की काय अशी धाकधूक मनात होती. पण आम्ही जवळपास ३५ प्रवासी त्या विमानाने जाणारे असल्याचे कळल्यावर एअर इंडियाने ते विमान अर्धा तास उशिरा सोडण्याचे ठरवले. दिल्ली विमानतळावर आमचे सामान कलेक्ट करणे, इमिग्रेशन आदी तपासण्यांना सामोरे जाणे यात आमची खूपच धावपळ झाली. इकडून तिकडे पळ, तिकडून आणखी दुसरीकडे अशी धावाधाव करावी लागली. मुंबईला जाणाऱ्या विमानात स्थानापन्न झालो आणि आम्ही सुटकेच...

आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग अकरा

   उगवतीचे रंग  आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग अकरा  आज तारीख होती १० जून २०२४. आमच्या युरोपवारीचा शेवटचा दिवस. सकाळी आम्ही पिसा येथील झुकत्या मनोऱ्याला भेट देणार होतो आणि दुपारून मिलान या इटलीतील मोठ्या व्यापारी शहरात पोहोचून तेथून आमचे परतीचे विमान पकडणार होतो. त्यामुळे आमचे सामान वगैरे रात्रीच आवरून आणि बांधाबांध करून ठेवले होते.  पहाटे लवकर उठून आणि अंघोळी वगैरे आटोपून आम्ही तयार झालो. आमच्या बॅग्स बसमध्ये ठेवून सकाळी सहालाच पुढील प्रवासासाठी सज्ज झालो. पाडोवा ते पिसा हे जवळपास २९५किमीचे अंतर आहे. साधारणपणे साडेनऊ दहाच्या सुमारास आम्ही पिसा येथे पोहोचलो. बसमध्येच नाश्ता झाला होता.  एके काळी पिसा जागतिक व्यापारासाठी प्रसिद्ध असलेले असे बंदर होते. इटलीतील फ्लॉरेन्स या शहराचा संपूर्ण व्यापार पिसामधूनच चालत होता. त्यामुळे पिसाची भरभराट झाली. त्या काळात इटलीतील फ्लॉरेन्स, व्हेनिस, पिसा इ. शहरांची सांस्कृतिक आणि आर्थिक प्रगती झाली. एकापेक्षा एक अशा सुंदर वास्तू बांधण्यात आल्या. सुंदर राजवाडे, कॅथेड्रल्स, चर्चेस, बेल टॉवर्स बांधले गेले. चित्रकला, वास्तुशास्त्...

आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग दहा

  उगवतीचे रंग  आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग दहा  कालव्यांचे शहर असलेल्या व्हेनिस शहराची सफर आम्ही करत होतो. व्हॅपोरेटो आणि गोंडोलामध्ये बसून जलपर्यटनाचा आनंद घेतला. या शहरालाच सिटी ऑफ ब्रिजेस असेही म्हटले जाते. ग्रँड कॅनालमधून प्रवास करताना आपण ज्या एका ब्रिजखालून जातो, त्याला रिआल्टो ब्रिज म्हणतात. ज्याला ग्रँड कॅनॉल म्हणतात, ते म्हणजे प्रत्यक्षात समुद्राचे बॅक वॉटर आहे. त्या ठिकाणी मोठमोठी जहाजे पार्क करून ठेवली होती. त्यात पर्यटकांसाठी हॉटेल, निवास इ. ची सोय होती.  काही बेटांवर असलेली सुंदर वृक्षराजी आणि विविध वनस्पतीमुळे परिसराची शोभा वाढली होती. त्या समुद्राच्या पाण्यात बेटं असणं आणि त्या पाण्यातही आणि त्या हवामानातही विविध वृक्षांची वाढ होणं ही खरोखरच निसर्गाची किमया होती. अर्थात जो भगवंत वाळवंटातही पाणी निर्माण करतो, उंच किल्ल्यांवर चवदार पाण्याचे टाके निर्माण करतो आणि हिमालयासारख्या बर्फाच्छादित पर्वतशिखरांवर गरम पाण्याचे तळे निर्माण करतो, त्याला अशक्य असे काय आहे ? म्हणूनच या ठिकाणी विविध वनस्पती, प्राणी, पक्षी आदींचा अधिवास होता. निसर्ग, प्राणी, पक्षी इ....

आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग नऊ

 उगवतीचे रंग  आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग नऊ झुरीचवरून आम्ही इटलीला जाण्यासाठी निघालो. या प्रवासासाठी आमची बस सज्ज होती. सकाळी लवकर नाश्ता करून आम्ही आठ वाजताच बस मध्ये बसलो. वाटेत एका ठिकाणी भारतीय पद्धतीच्या हॉटेलमध्ये आम्ही जेवण घेतले आणि पुन्हा प्रवास सुरू झाला. स्वित्झरलँडमधील झुरीच ते इटलीमधील पडूआ हा सुद्धा सहा ते सात तासांचा प्रवास होता. पण रस्त्याने निसर्गरम्य वातावरण असल्यामुळे प्रवासाचा कंटाळा वाटला नाही. जसजसे आम्ही स्वित्झर्लंड पासून दूर जाऊ लागलो, तसतसा हवामानात बदल जाणवू लागला. आधीचे थंड आणि आल्हाददायक हवामान आता थोडे उष्ण होऊ लागले होते आणि आपण एका वेगळ्या भौगोलिक प्रदेशात प्रवेश आणि प्रवास करतो आहोत याची जाणीव व्हायला लागली होती. आमचे गाईड राहुल गमतीने म्हणाले, " तुम्हाला एकदम थंड प्रदेशातून भारतात जायला नको. भारतातील हवामानाची सवय व्हायला हवी म्हणून आपण इटलीहून भारतात परत जाणार आहोत." संध्याकाळच्या सुमाराला आम्ही पडूआ इथे पोहोचलो. पडूआ हे इटलीतील एक जुने प्रसिद्ध ऐतिहासिक शहर आहे. इथे बरीच संग्रहालये आणि ऐतिहासिक इमारती आहेत. इटलीतील बरीच प्रसिद्ध ठिकाणे...

रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य -भाग १४

 उगवतीचे रंग  रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य -भाग १४ नाटककार रवींद्रनाथ  रवींद्रनाथ म्हणजे बहुमुखी प्रतिभा लाभलेलं व्यक्तिमत्व होतं. खरं तर त्यांना त्यांच्या घरच्या मंडळींनी वकिलीचं शिक्षण घेण्यासाठी इंग्लंडला पाठवलं होतं. परंतु त्यांचं मन तिथे फारसं रमत नव्हतं. मात्र नाट्य, संगीत, कला इ. विषयांची आवड त्यांच्या रक्तातच असल्यानं त्याचा आस्वाद त्यांनी इंग्लंडमध्येही घेतला. त्यातल्या बऱ्याच गोष्टींचा त्यांच्या व्यक्तिमत्वावर आणि पुढील काळात त्यांच्या साहित्यावर काही अंशी परिणाम नक्कीच झाला. ते पाश्चात्य संगीत शिकले. इंग्लंडमध्ये असताना ते स्कॉट कुटुंबात राहिले होते. त्या कुटुंबातील मिसेस स्कॉट या अत्यंत प्रेमळ होत्या. त्यांनी रवींद्रनाथांवर आईसारखी माया केली. त्यांची आपल्या कुटुंबाप्रती असलेली निष्ठा, मुलींवर आणि आपल्या पतीवर असलेलं प्रेम पाहून रवींद्रनाथांना स्त्री मधील प्रेमभावना सर्वत्र सारख्याच आणि वैश्विक असतात याची खात्री पटली. त्याच कुटुंबात असताना पाश्चात्य संगीताशी देखील त्यांचा संबंध आला.  त्या काळात शेक्सपिअर, मिल्टन, बायरन आदी साहित्यिक म्हणजे साहित्य रस...

श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा...

 उगवतीचे रंग  श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा...  दत्तगुरूंच्या आरत्या असोत की ' श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ...' हा मंत्र, त्यात इतकी गोडी आहे की आपण ते म्हणताना भान हरवतो. महाराष्ट्रात आणि भारतातही दत्तगुरूंची अनेक ठिकाणी सुंदर मंदिरे आहेत. दत्तगुरूंची मूर्ती तर इतकी सुंदर असते की तिचं दर्शन घेताच मन शांत अन प्रसन्न होतं.  तीन शिरे कर सहा शोभती, हास्य मधुर शुभ वदनावरती । जटाजूट शिरी पायी खडावा, भस्म विलेपित कांती साजे । दत्त दिगंबर दैवत माझे, हृदयी माझ्या नित्य विराजे... ।। अशा या दत्तगुरुंचा महिमा अपरंपार आहे. भक्ताच्या हाकेला धावून जाणारे हे दैवत आहे. ब्रह्मा, विष्णू आणि महेशचा साक्षात अवतार म्हणजे दत्तगुरु ! ज्ञानियांचे दैवत म्हणजे ही गुरुमाऊली. अशा या दत्तगुरूंचे तीन अवतार होऊन गेले. प्रथम अवतार म्हणजे श्रीपाद श्रीवल्लभ. द्वितीय अवतार म्हणजे श्री नृसिंह सरस्वती आणि तृतीय अवतार म्हणजे श्री स्वामी समर्थ. यापैकी नरसिंह सरस्वती आणि श्री स्वामी समर्थ यांची बऱ्यापैकी माहिती सर्व भाविकांना असते. पण दत्तात्रेयांचा प्रथम अवतार असलेल्या श्रीपाद वल्लभ यांची फार थोडी माहिती आपल्याला असते....

आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग आठ

 उगवतीचे रंग  आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग आठ   आजचा आमच्या ट्रीपचा सहावा दिवस होता. तारीख होती सात जून २०२४. आज स्वित्झर्लंडमधील पर्यटकांचे आकर्षण असलेले आणि सर्वाधिक लोकप्रिय असलेले ठिकाण माउंट टिटलिसला आम्ही  भेट देणार होतो. त्याची उत्कंठा लागून राहिली होती. सकाळी आठ वाजताच तयार होऊन आम्ही बसमध्ये बसलो. वातावरण अतिशय रम्य आणि प्रसन्न होते. बसमधील स्वच्छ अशा काचेतून बाहेरचा निसर्ग कमालीचा आकर्षक दिसत होता. हिरवीगार कुरणे, अतिशय देखणी आणि मन मोहून टाकणारी पर्वतराजी डोळ्यांचं पारणं फेडीत होती. मध्येच एखादे पारदर्शी आणि स्वच्छ सरोवर नजरेस पडत होते. भोवतालचा मनमोहक निसर्ग आणि स्फटिकासमान पारदर्शी असलेले तळे पाहून धरतीवरचा स्वर्ग म्हणजे हाच असावा असे वाटत होते. मध्येच डोंगराच्या हिरव्यागार कुशीत वसलेली सुंदर छोटी छोटी गावे दिसत होती. अशा सुंदर वातावरणातून बसचा प्रवास सुरु होता. मला ते पाहून ' हिरवा निसर्ग हा भवतीने, जीवन सफर करा मस्तीने, मन सरगम छेडा रे, जीवनाचे गीत गारे, गीत गारे, धुंद व्हा रे..' या गीताच्या ओळी आठवत होत्या. अशा या सुंदर वातावरणातील हा प्रवास स...

सिद्धिविनायकाचे विलोभनीय दर्शन

उगवतीचे रंग   सिद्धिविनायकाचे विलोभनीय दर्शन  तेरा आणि चौदा ऑगस्ट हे ( २०२४ ) दोन दिवस अत्यंत संस्मरणीय असे ठरले. सांगलीला काही कौटुंबिक कार्यक्रमानिमित्त जाणे झाले. या दोन दिवसात सहकुटुंब देवदर्शनाचा लाभ घेता आला आणि खरोखरोच खूप प्रसन्न वाटले. या दोन दिवसात सांगलीतील प्रसिद्ध गणपती मंदिर, नरसोबा वाडी, जयसिंगपूर येथील सिद्धिविनायकाचे मंदिर आणि चाफळ येथील श्री राम मंदिर यांचं दर्शन घेण्याचं भाग्य लाभलं. पण आज मी प्रामुख्याने बोलणार आहे ते जयसिंगपूर येथील सिद्धिविनायक मंदिराबद्दल.  जयसिंगपूर येथील माझे मित्र श्री मदन बुरांडे मला अनेक दिवसांपासून घरी या म्हणून बोलावत होते. १४ ऑगस्टला तो योग अचानक आला. सांगलीपासून अवघ्या ११ किमी वर जयसिंगपूर आहे. छत्रपती शाहू महाराजांचे वडील राजे जयसिंग यांचे नाव या गावाला देण्यात आले आहे. कोल्हापूर जिल्ह्यातील शिरोळ तालुक्यात हे गाव आहे. कोल्हापूरपासून जयसिंगपूर अवघ्या ३८ किमी अंतरावर आहे. शहराच्या पूर्वेला कृष्णा नदी वाहते. हे शहर तंबाखू, गूळ, मिरची आदींच्या व्यापारासाठी प्रसिद्ध आहे. दूध, दुधाचे पदार्थ या ठिकाणी उत्तम मिळतात. फळे, भाज...

आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग सात

   उगवतीचे रंग  आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग सात  पॅरिस ते झुरिच हा आमचा बसने केलेला प्रवास जरी लांब पल्ल्याचा होता तरी युरोपमधील सुंदर रस्ते, आरामदायी बस, नयनरम्य असा भवतीचा निसर्ग आणि आल्हाददायक वातावरण यामुळे प्रवासाचा फारसा शीण जाणवला नाही. बसमध्ये एकमेकांशी गप्पागोष्टी, मधून मधून आमचे गाईड राहुल यांचं विविध प्रकारची माहिती देणं यामुळे वेळ छान गेला. दुपारी तीनसाडेतीनच्या सुमारास आम्ही आमचं ड्रीम डेस्टिनेशन आणि जगभरातील पर्यटकांचं आकर्षण असलेली स्वित्झर्लंडमध्ये पाऊल ठेवलं होतं.  निसर्गाचा वरदहस्त लाभलेला देश म्हणजे स्वित्झर्लंड. तसा हा देश छोटासाच पण आपलं वेगळेपण राखून आहे. हा देश युद्धाच्या भानगडीत पडला नाही. तटस्थेतेचं धोरण हे त्याचं आजवरचं वैशिष्ट्य. पण त्यामुळेच त्याचं निसर्गसौंदर्य जपलं गेलं आहे. निसर्गानं सौंदर्याची मुक्त उधळण या देशावर केली आहे. पण या देशातील लोकांच्या राष्ट्रप्रेमामुळे, वैज्ञानिक प्रगतीमुळे हा देश उद्योगधंदे आणि निर्यातीत आघाडीवर आहे. जर्मन, फ्रेंच आणि इटालियन असे विविध वंशाचे लोक इथे एकदिलाने नांदतात. इथली भाषा प्रामुख्याने जर्मन...

रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य -भाग १३

  उगवतीचे रंग  रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य -भाग १३ कवितेशी मैत्री रवींद्रनाथांच्या व्यक्तिमत्वाचे प्रमुख वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांचं सदैव जागृत असलेलं कवीमन. त्यांच्या कथा, कादंबरी, नाटक आदी सर्व साहित्यप्रकारातून डोकावतं ते त्यांचं कवीहृदय. म्हणून मागच्या भागात मी रवींद्रनाथांना कवींद्रनाथ असं म्हटलं होतं. त्यांच्या कविता म्हणजे केवळ शब्दांची जुळणी किंवा नादमय अशी रचना नव्हती. प्रसिद्ध आंग्ल कवी वर्डस्वर्थ याने कवितेची व्याख्या करताना ' Spontaneous overflow of powerful feelings ' असं म्हटलं आहे. पण रवींद्रनाथांची कविता यापेक्षाही खूप काही वैशिष्ट्ये धारण करणारी आहे. रवींद्रनाथ जीवनातील सत्य, सुंदर आणि शिव या त्रयीचे उपासक होते. त्यांनी निसर्गसह जीवनाच्या विविध क्षेत्रातील अनुभव घेतला, तो अत्यंत रसरशीतपणे आणि जिवंत होऊन त्यांच्या काव्यात प्रकट झाला आहे. अशी कविता सर्वव्यापी होते. जागतिक स्तरावर काव्यातील उदात्त भावनांची अनुभूती देण्याचं सामर्थ्य अशा रचनांमध्ये प्रकटतं. ' गीतांजली ' हा त्यांचा काव्यसंग्रह नोबेल पुरस्कारप्राप्त ठरला तो याच सगळ्या काव्यगुणांमुळे.  ज...

आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग सहा

  उगवतीचे रंग  आमची पहिलीवहिली युरोपवारी - भाग सहा  ॲन इव्हिनिंग इन पॅरिस असं म्हणण्यापेक्षा टू इव्हिनिंग्स इन पॅरिस आम्ही घालवल्या. खरंतर वेळेअभावी पॅरिसमधील काही महत्वाची ठिकाणे पाहण्यासाठी वेळ मिळाला नाही. त्यात प्रामुख्याने लुव्र म्युझियमचा समावेश होता. त्या ठिकाणी जगप्रसिद्ध असलेले मोनालिसाचे चित्र आहे. असो. इतक्या कमी वेळात सर्व ठिकाणे पाहणे शक्य नव्हते. पण जे पाहिले तेही खूप होते आणि आयुष्यभरासाठी लक्षात राहणारे होते. पॅरिसमधील नयनरम्य आठवणी डोळ्यात आणि मनात साठवीत आम्हाला आता पुढच्या प्रवासाचे वेध लागले होते. आमचे टूर मॅनेजर राहुल यांनी आम्हाला दुसऱ्या दिवशीच्या प्रवासाची माहिती दिली. त्यानुसार आम्हाला सहा जूनच्या सकाळी आठ वाजता तयार होऊन बसमध्ये बसायचे होते. कुठं जाणार होतो बरं आम्ही दुसऱ्या दिवशी ? तर आमचे आणि सर्वांचे ड्रीम डेस्टिनेशन असलेले स्वित्झर्लंड ! खरोखरच आयुष्यात कधी स्वित्झर्लंडला जायला मिळेल अशी कल्पनाही केली नव्हती. पण म्हणतात ना सत्य कधी कधी कल्पेनेपेक्षाही अद्भुत असू शकतं. आणि तीच गोष्ट प्रत्यक्षात येणार होती. आम्ही तसे दिवसभराच्या प्रवासाने थकलो ...

रवींद्रनाथ टागोर वारसा आणि कार्य भाग 12

उगवतीचे रंग  रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य -भाग १२ बहुमुखी प्रतिभा  रवींद्रनाथांच्या रूपाने  बहुमुखी प्रतिभा लाभलेला स्वर्गलोकातील एक गंधर्वच जणू भूतलावर आला होता. कविता तर ते वयाच्या आठव्या नवव्या वर्षांपासून करतच होते. त्यामुळे रवींद्रनाथ हे प्रामुख्याने कवींद्रनाथ जरी असले तरी कथा, कादंबरी, नाटक, नृत्य आणि संगीत यासारख्या विविध कला आणि साहित्याच्या प्रांतात त्यांनी मनमुराद मुशाफिरी केली आणि कलेच्या प्रत्येक प्रांतात आपल्या शैलीचा अजोड ठसा उमटवला. त्यांच्या कविता, कथा, चित्रं, रवींद्र संगीत हे अनेक पिढयांना प्रेरणा देणारं ठरलं. त्यारूपाने एक समृद्ध वारसा त्यांनी मागे ठेवला.   मला वाटतं या सगळ्या गोष्टींमध्ये त्यांची जी गती होती, त्याला कारणीभूत त्यांना लहानपणी मिळालेले संस्कार आणि वातावरण होते. आपल्या आयुष्यावर आपले आईवडील, गुरु, मित्र आणि सभोवतालचे वातावरण या सगळ्या गोष्टींचा प्रभाव पडतो आणि त्यातून आपले व्यक्तिमत्व आकार घेत असते. रवींद्रनाथांना त्यांच्या घरातलं वातावरण या सगळ्यांसाठी अतिशय अनुकूल होतं. त्यांच्या जोराशांको वाड्यात ' सत्य सुंदर मंगलाची ' ...