उगवतीचे रंग

उगवतीचे रंग  ‘  श्री   गणेश   व   त्याच्याशी   संबंधित   प्रतिके  ..’      आजच्या घडीला  श्री   गणेश  ही बहुधा सर् व ात लोकप्रिय दे व ता असा व ी. परंतु आदी शंकराचार्यांनी  श्री   गणेश ाचा समा व ेश पाच प्रमुख दे व तात केल्यामुळे दि व सेंदि व स गणपतीची लोकप्रियता  व ाढू लागली. गणपतीची उपासना करणाऱ्यांचा गाणपत्य संप्रदाय निर्माण झाला. पुण्याज व ळील चिंच व डचे मोरया गोसा व ी हे गाणपत्य संप्रदायातील प्रमुख उपासक मानले जातात.  श्री   गणेश ाची माहिती तशी अनेक पुराणातून आलेली असली तरी गणपतीशी किं व ा गाणपत्य संप्रदायाशी  संबंधित  दोन प्रमुख ग्रंथ मानले जातात.  श्री   गणेश पुराण  व  मुद्गलपुराण.  गणेश पुराणात गणपतीच्या कथा  व  पूजेच्या पद्धतींची माहिती आलेली आहे. प्रसिद्ध  गणेश  सहस्त्रनाम स्तोत्र आणि  गणेश  गीता यांचा समा व ेश  गणेश  पुराणात झालेला आहे. मुद्गल पुराणात गणपतीच्या आठ अ व तारांचे  व र्णन आले आहे.  ...

 उगवतीचे रंग  जहाँ डाल डाल पर...  भारतीय स्वातंत्र्याचा आपण नुकताच अमृतमहोत्सव साजरा केला. घराघरांवर तिरंगा डौलाने आणि अभिमानाने फडकत होता. या दिवशी अनेक ठिकाणी देशभक्तीपर गाणी लावली गेली होती. एका ठिकाणी सिंकदर-ए-आजम या चित्रपटातील मो. रफी यांनी गायिलेले ' जहाँ डाल डाल पर सोने की चिडिया करती हैं बसेरा, वो भारत देश हैं मेरा ' हे गाणी कानावर पडलं. अंगावर रोमांच उभे राहिले. मन विचार करता करता भूतकाळात गेलं. खरंच एके काळी माझा देश सोने की चिडिया होता, सोन्याची खाण होता. तो सुवर्णकाळ होता. सुवर्णाक्षरांनी लिहून ठेवावा असा इतिहास होता. माझ्या पूर्वजांचा अभिमान वाटावा असा गौरवशाली इतिहास होता.  श्रीमंत असणारं सोरटी सोमनाथ देवालय आणि परिसर, देवगिरीच्या यादव राजांचा परिसर, हंपी आणि विजयनगर येथील समृद्ध राज्य, दक्षिण भारतातील मदुराई, पद्मनाभ आदी ठिकाणची आधुनिक स्थापत्यशास्त्रालाही आव्हान देतील अशी मंदिरं, गुजरात, सौराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, हिमालयातील केदारनाथ, बद्रीनाथ आदी मंदिरं हे सगळं भारताचं वैभव होतं आणि आहे. सोरटी सोमनाथाचं मंदिर गुजरातमधील वेरावळ या प्राची...

 उगवतीचे रंग  भारतीय संस्कृतीला पडलेली दोन मधुर स्वप्ने : श्रीकृष्ण आणि ज्ञानेश्वर  श्रावण वद्य अष्टमी. दोन महापुरुषांचा जन्मदिवस. योगेश्वर श्रीकृष्ण आणि संत ज्ञानेश्वर. दोघेही लोकोत्तर महापुरुष. श्रीकृष्णाने अर्जुनाला निमित्त बनवून गीता सांगितली ती सगळ्या जगासाठी. तीच गीता सर्वसामान्य माणसाला समजावी म्हणून गीतेचा अमृतकलश ज्ञानेश्वर माउलींनी मराठीत आणला. एकाच दिवशी या दोन महात्म्यांची जयंती हा निश्चितच काहीतरी ईश्वरी संकेत असला पाहिजे. ' ज्ञानियांचा राजा ' म्हटलं की आमच्या डोळ्यांसमोर ज्ञानेश्वर माउली येतात. पण ज्ञानेश्वर माउली काय योगेश्वर श्रीकृष्ण काय, दोघेही तसे ज्ञानियांचे राजेच ! सगळ्या राजांचे राजे. तत्वज्ञानांचे तत्वज्ञानी.  माउलींनी एवढ्या सुंदर पद्धतीने गीतेचे निरूपण केले की त्यांच्याच  शब्दात सांगायचे तर ' माझा मराठीचा बोलू कवतुकें, परी अमृतातेही पैजा जिंके ' असेच ते आहे. केवळ गीता किंवा ज्ञानेश्वरीच नाही तर मराठी भाषेलाही ज्यांनी गौरव प्राप्त करून दिला अशी माझी ज्ञानेश्वर माउली. म्हणून तर एक तरी ओवी अनुभवावी एवढे महत्व माऊलींच्या शब्दांना प्राप्...

 उगवतीचे रंग  सारे जहांसे अच्छा...  देश स्वातंत्र्याचा अमृतमहोत्सव साजरा करीत आहे. तिरंग्याच्या तीन रंगात अवघा भारत रंगून गेला आहे. प्रत्येकाच्या मनात ' घर घर तिरंगा, हर घर तिरंगा..' हे शब्द गुंजत आहेत. अशा सगळ्या पार्श्वभूमीवर माझेही मन तीन रंगात रंगून गेले. याच विचारात रात्री झोपल्याने माझी स्वप्नेही तीन रंगात न्हाऊन निघाली. मी तिन्ही रंगांची सरमिसळ असलेला पोशाख परिधान केला होता. कन्याकुमारीजवळच्या समुद्रात जसे तीन समुद्रांचे पाणी वेगवेगळे पण एकत्र आल्याचा भास आपल्याला होतो त्याचप्रमाणे माझ्या मनामध्ये या तीन रंगांच्या लाटा उसळी घेत होत्या. मनाचा अवघा परिसर या तीन रंगांच्या प्रकाशात त्रिवेणी संगम झाला होता. केशरी, पांढरा आणि हिरवा. देशभक्तीचे अशोकचक्र अभिमानाने गतिमान झाले होते.  एक दिव्य प्रकाशगोल माझ्या अंतःचक्षूंसमोर प्रकटला. त्यातून अवतीर्ण झाले एक अंतराळयान. ते  माझ्या घराच्या पुढे येऊन उभे ठाकले. त्यावर तिरंगा डौलाने फडकत होता. एक अज्ञात शक्ती जणू मला खेचून त्या यानाजवळ घेऊन गेली. जणू ते माझ्यासाठीच थांबले होते. यानाच्या बाहेर अंतराळवीरांच...

 उगवतीचे रंग ये राखी बंधन हैं ऐसा... मंडळी, सध्या online चा जमाना आहे. प्रत्येक गोष्ट online मागवता येते. आज नवीन वाटणाऱ्या गोष्टी उद्या जुन्या होतात. पण काही गोष्टी या चिरंतन टिकून राहतील त्यातीलच एक म्हणजे रक्षाबंधनाची परंपरा. अगदी बारीकसारीक गोष्टीही ऑनलाईन मागवणारी मंडळी आहेत. तशीच ते राखीही ऑनलाईन मागवू शकतील. पण त्यामागील बहिणीचे प्रेम नाही मागवता येणार. ‘ ये राखी बंधन है ऐसा...’ राखी म्हणजे तसा दिसायला एक रेशमी धागा. पण त्यामागची भावना किती श्रेष्ठ ! राखी म्हणजे रक्षण. राखीचा पवित्र धागा अशा काही बंधनात बांधतो की हे बंधन दिसत नाही. राखी भलेही तुटेल पण त्यामागची भावना, प्रेम अबाधित राहते. एक अदृश्य बंधन भावाबहिणींना बांधून ठेवते.      वर्षाच्या ३६५ दिवसातले ३६३ दिवस तुमचे पण दोन दिवस बहिणीचे. एक राखी पौर्णिमा आणि दुसरा भाऊबीज. भाऊ आणि बहिण यांचे नाते सगळ्या सीमारेषा पार करून जाते. जाती, धर्म, भाषा, प्रदेश या सर्वांना ओलांडून ते जाणारे आहे. विश्वबंधुत्वाची शिकवण देणारा हा सण आहे. बहिण आपल्या संसारात रमलेली असते. तिचे एक नवीन विश्व तयार झालेले असते. त्या विश्वात ...