उगवतीचे रंग

उगवतीचे रंग  गाथा एका शूरवीराची  मागील सप्टेंबर महिन्यात एका पुस्तक प्रकाशनाच्या कार्यक्रमाला उपस्थित राहण्याचा योग आला. हा कार्यक्रम नाशिक जिल्ह्यातील मालेगाव येथे होता. हा कार्यक्रम बऱ्याच अर्थाने आगळावेगळा होता. ज्यांनी हे पुस्तक लिहिलं त्या श्रीमती कालिंदी हिंगे या आता सुमारे ८५ वर्षांच्या आहेत. कालिंदीताई या राज्य सरकारच्या ' आदर्श पुरस्कारप्राप्त ' मुख्याध्यापिका आहेत. त्यांचं हे पहिलंच पुस्तक आहे ' क्रांतिसूर्य हेमंत लक्ष्मण सोमण ' या नावाचं. हेमंत सोमण हे कालिंदीताई  हिंगे यांचे बंधू. गोवा मुक्तीसाठी आपलं आयुष्य झोकून देणाऱ्या या शूरवीराच्या आयुष्याचा प्रेरणादायी पट या पुस्तकात आपल्याला वाचायला मिळतो. या वयात सगळे संदर्भ मिळवणं , ते सगळे तारीखवार जुळवणं आणि त्या सगळ्यांना एका प्रेरणादायी चरित्राचं रूप देणं हे शिवधनुष्य कालिंदिताईंनी या वयात पेलणं हे सगळंच अद्भुत आणि आश्चर्यकारक ! अर्थात या कामात त्यांना त्यांच्या कुटुंबीयांची मोलाची मदत झाली. खरं तर या वयात कोणी काही लिहिण्याचा ध्यास घेत नाही. समजा कोणाच्या मनात तशी कल्पना आलीच तर कुटुंबीयच अशा व्यक्तीला अशा विच...

उगवतीचे रंग  सर जो तेरा चकराये...  जॉनी वॉकरचं ' प्यासा ' या चित्रपटातलं ' सर जो तेरा चकराये या दिल डुबा जाये...' हे गाणं जुन्या पिढीतल्या रसिकांना आजही आठवत असेल. जॉनी वॉकरचा अभिनय आणि मोहम्मद रफी यांचा आवाज हे इतकं भन्नाट कॉम्बिनेशन जमलं आहे ना की ज्याचं नाव ते ! मला तर लहानपणी वाटायचं की हे गाणं जॉनी वॉकर यांनींच म्हटलंय. पण नंतर कळलं की गायक रफीसाब आहेत. एकदम जादुई आवाज. दूध, चहा, साखर या सगळ्यांची जशी अप्रतिम भट्टी जमून सुरेख चहा जमावा तशी या गाण्याची भट्टी जमली आहे. रफीचा गारुड करणारा आवाज, जॉनी वॉकर यांनी केलेला अफलातून अभिनय आणि एस डी बर्मन यांचं संगीत. हे गाणं ऐकता ऐकता निराशा, निरुत्साह, आळस कुठल्या कुठे पळून जातो. चेहऱ्यावर छान हसू उमटतं ही या गाण्याची ताकद.  मुंबईच्या चौपाटीवर किंवा अन्य कुठे पर्यटनस्थळी जॉनी वॉकरचे तेल मॉलिश करणारे हे भाऊबंद हमखास भेटतात. बहुतेक न्हावी मंडळी सुद्धा हे काम मोठया कौशल्याने करतात. नापित , नाभिक, वारिक, हजाम इ वेगवेगळे शब्द त्यांच्यासाठी रूढ आहेत. मुंबई, पुण्यासारख्या मोठया शहरातील रेल्वे स्थानकांबाहेर काही नाभिक मंडळी रांगेने ...

  उगवतीचे रंग  वाचन : समृद्धीचे प्रकाशपर्व   पहाटेची रम्य वेळ होती. मला जाग आली होती. पण तरीही अंथरुणात तसाच पडून होतो. अशातच थोडा डोळा लागला म्हणा की काय सांगता येत नाही पण एक दृश्य माझ्या नजरेसमोरून तरळून गेले. डोळ्यासमोर कन्याकुमारीचा समुद्र होता.  किनाऱ्यावर लाटा आदळत होत्या. समुद्राची गाजही ऐकू येत होती.  स्वामी विवेकानंदाचे स्मारक दिसायला लागले. अचानक मला स्वामी विवेकानंद ज्या खडकावर ध्यानस्थ बसले होते, त्या ठिकाणी संत ज्ञानेश्वरांची उभी असलेली भव्य मूर्ती दिसू लागली. स्वामी विवेकानंदांच्या भव्य पुतळ्यासारखीच ती मूर्ती होती. त्या मनमोहक मूर्तीकडे पाहत असताना आणखी एक चमत्कार घडला. ज्ञानेश्वरांच्या मूर्तीचे रूपांतर एका विशाल ग्रंथात झाले. मग त्या ग्रंथाची पाने उघडून ती विस्तीर्ण समुद्राच्या पटावर पसरली. समुद्राच्या दोन्ही दिशा त्या पुस्तकाच्या पानांनी व्यापल्या. जणू पुस्तकाने आपला डावा आणि उजवा हात पसरला होता. आता मला पुस्तकातली अक्षरं तारकांसारखी दिव्य आणि प्रकाशमान दिसायला लागली. हळूहळू त्या अक्षरातून प्रकाश बाहेर पडू लागला. त्या अक्षरांची जणू रत्ने झ...

 उगवतीचे रंग  चांदणे तुझ्या स्मरणाचे...  कवी ग्रेस यांची  एक सुंदर कविता आहे. ' भय इथले संपत नाही. ' लता मंगेशकरांनी ते फार सुंदर गायिले आहे. मी माझ्या आईच्या संदर्भात जेव्हा विचार करतो, तेव्हा मला यातील दोन ओळी आठवतात. त्यातील पहिली म्हणजे, ' तो बोल मंद हळवासा, आयुष्य स्पर्शुनी गेला ' आणि  ओळ म्हणजे ' हे सरता संपत नाही चांदणे तुझ्या स्मरणाचे...'  आई म्हणजे प्रेम आणि वात्सल्याची मूर्तीच ! ती दिसायला जरी खूप सुंदर नव्हती तरी तिच्या व्यक्तिमत्वात एक जादू होती. तिने कोणतीही साडी नेसली, तरी ती तिला कमालीची शोभून दिसायची. तिचं वागणं, बोलणं याची छाप आपोआपच समोरच्या व्यक्तीवर पडायची. आमची परिस्थिती साधारण म्हणावी अशीच होती. तिच्या अंगावर फारसे दागिने नसायचे. पण जे काही मिळाले त्यात ती आनंदी असायची. तिचं वागणं, बोलणं आणि तिचं प्रेमळ हास्य हाच  सगळ्यात मोठा दागिना होता ! तो तिला अत्यंत शोभून दिसायचा. माझी आई फार शिकलेली नव्हती. पण तिला लिहिता वाचता येई. तिच्या विचारांना मात्र आधुनिकतेचा स्पर्श होता. घरातील चालीरीती, परंपरा सांभाळताना त्याला आधुनिकतेची जोड तिने ...