मुख्य सामग्रीवर वगळा

व्यापून विश्व सारे... !

 उगवतीचे रंग 

व्यापून विश्व सारे... !


विविध भूमिका असती तुझ्या जरी 

साऱ्या विश्वाची तू होशी आई. 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई ।।१ ।। 


तू लक्ष्मी सरस्वती, चंडिका तू होशी बाई 

वर्णावी मी काय तव रूपांची नवलाई 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई ।। २ ।। 


तू प्रेरणा कवींची आणि साहित्यकृतींची 

दैवी रूपगुण वसती तव ठायी 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई ।। ३ ।।


जनकाची लाडकी श्रीरामाची सीतामाई 

पवित्र तरी तव अग्निपरीक्षा ठायी ठायी 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई  ।। ४ ।। 


प्रेम भक्ती वैराग्याचा फुलविण्या मळा 

विठाई, तुकाई आणि तूच  ज्ञानाई

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई ।। ५ ।।


अहंकारी अज्ञानी कितीएक ते चांगदेव 

उद्धरिसी त्याते होऊनि मुक्ताई 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई  ।। ६ ।। 


तू तेजस्वी याज्ञसेनी द्रौपदी स्वाभिमानी 

कौरवांचा वंश संपुनिया जाई 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई ।। ७।। 


शिवबांना जन्म देशी तू माऊली  

स्वराज्याची आस असे तव ठायी 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई ।। ८ ।। 


ज्योतिरावांची होशी सावित्रीही तूच 

शिक्षणाची गंगा आणलीस माई 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई  ।। ९ ।। 


घरदार, नोकरी, संसार हा सारा 

तुझ्याविना होणे नाही नाही 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई  ।। १० ।।


तू त्यागाचे आगर, कर्तव्याचा सागर 

तूच गुलाब, तूच जाई 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई ।। ११ ।। 


घरोघरी मंगलाचा आणि ईश्वराचा वास 

नाव त्या रूपाचे असे फक्त आई 

व्यापून विश्व सारे तू दशांगुळे बाई ।। १२ ।। 

© विश्वास देशपांडे, चाळीसगाव 

०८/०३/२०२२

प्रतिक्रियेसाठी ९४०३७४९९३२ 

( कृपया कविता नावासहित अग्रेषित करावी  )










टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग एकोणचाळीस

उगवतीचे रंग भारतरत्नावली आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग एकोणचाळीस रंगुनी रंगात साऱ्या... ' रंगुनी रंगात साऱ्या रंग माझा वेगळा ' अशी कवी आणि गझलकार सुरेश भटांची एक सुंदर गझल आहे. ती चपखलपणे लागू पडते. आजपर्यंत त्यांनी हजारो गीतं गायली. पण तरीही आपलं वेगळेपण, आपल्यातलं माणूसपण त्यांनी टिकवून ठेवलं आहे. लहानपणापासूनच वेगवेगळ्या प्रकारचे भलेबुरे अनुभव अनुभव घेऊनही त्यांच्या स्वभावात कडवटपणा आलेला नाही. त्यांच्या स्वभावातील खेळकरपणा, जीवनाचा आनंद घेण्याची वृत्ती, हास्यविनोदाला दाद देण्याची वृत्ती तशीच टिकवून ठेवली आहे. आजच्या या भागात त्यांच्या याच वेगळेपणाची माझ्या परीने दखल घेण्याचा हा प्रयत्न आहे. कारण दीदींचं जीवन, त्यांचं गाणं आणि त्यांचं व्यक्तिमत्व हे सारं सारं शब्दात बांधणं अवघड आहे. या गानसम्राज्ञीच्या आतमध्ये काव्याचा आस्वाद घेणारा आणि त्यासंबंधीच्या आपल्या भावना शब्दात तरलपणे व्यक्त करणारा एक साहित्यिक, समीक्षक किंवा एक जाणकार रसिक दडला आहे असे मला वाटते. गंमत म्हणजे ' रंग माझा वेगळा ' या सुरेश भटांच्या काव्यसंग्रहाला त्यांनी जी प्रस्तावना दिली आहे, ती त्यांच्य...

आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग चाळीस

  उगवतीचे रंग भारतरत्नावली आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग चाळीस तृप्त मी, कृतार्थ मी... आज लतादीदी ९२ वर्षांच्या आहेत. पंचाहत्तर वर्षे एवढी प्रदीर्घ त्यांची गायन कारकीर्द आहे. आजच्या घडीला त्यांनी आपल्या गत आयुष्याकडे जर मागे वळून पाहायचं ठरवलं तर नक्कीच ' तृप्त मी, कृतार्थ मी... ' अशी त्यांची भावना असणार आहे. आपल्या या प्रदीर्घ कारकिर्दीत त्यांनी रसिकांवर जो सुरांचा अमृतमय वर्षाव केला आहे, त्याबद्दल त्यांना मिळालेला सर्वात मोठा पुरस्कार पुरस्कार म्हणजे रसिकांचे प्रेम. तसा तर दीदींवर पुरस्कारांचा वर्षाव झाला आहे. दीदींना पुरस्कार मिळाले असे म्हणण्यापेक्षा दीदींना मिळालेल्या पुरस्कारामुळे पुरस्काराची प्रतिष्ठा वाढली असे म्हणायला हरकत नाही. या स्वरसम्राज्ञीला किती आणि कोणते पुरस्कार मिळाले ते सांगण्याबद्दल त्यांच्या चाहत्यांमध्ये अहमहमिका लागलेली असते आणि ते साहजिकच आहे. दीदींना त्याबद्दल विचारले तर त्या हसून हा प्रश्न उडवून लावतात आणि मला त्याबद्दल फारसे आठवत नाही असे सांगतात. दीदींची स्मरणशक्ती उत्तम असली तरी एक गोष्ट मात्र खरी की त्यांनी या सगळ्या पुरस्कारांची जाणीवपूर्वक नोंद...

रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य - भाग 45

 उगवतीचे रंग रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य -  भाग 45 श्रीनिकेतनची स्थापना  या लेखमालेच्या मागील भागांमध्ये आपण रवींद्रनाथांनी शांतिनिकेतन आणि विश्वभारतीची स्थापना कशी आणि का केली ते जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. भारतीय संस्कृती आणि परंपरांची जगाला ओळख व्हावी, भारतीय संस्कृती जाणून घेण्यासाठी उत्सुक असलेल्या लोकांचा ओढा भारताकडे लागावा आणि विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा बौद्धिक भावनिक आणि सर्वांगीण विकास व्हावा या उद्देशाने रवींद्रनाथांनी विश्वभारतीची स्थापना केली. पण एवढ्याने रवींद्रनाथांचे समाधान झाले नाही. केवळ विद्यार्थ्यांचे हित न पाहता ज्या समाजात आपण राहतो त्या स्थानिक समाजाचाही विकास व्हावा, त्यांची भौतिक प्रगती व्हावी, त्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची आणि वैज्ञानिक प्रगतीची योग्य ती माहिती मिळावी आणि शेती आणि उद्योगधंद्याच्या कामात योग्य ते मार्गदर्शन मिळावे असे त्यांना वाटत होते. या उद्देशानेच शांतिनिकेतन पासून जवळ असलेल्या सुरुल या ठिकाणी त्यांनी ग्रामीण क्षेत्रात कल्याणकारी कामे करणारा विद्यापीठाचाच एक विस्तारित विभाग सुरू ...