उगवतीचे रंग
अदृश्य अस्त्रांचा धोका (भाग दोन )
पहिल्या महायुद्धातच रसायन अस्त्र आणि वायू अस्त्र वापरण्याची स्पर्धा जर्मनी आणि दोस्त राष्ट्रांमध्ये सुरू झाली. क्लोरीन वायूला तरी वास आणि रंगरूप असते. तो ओळखला जाऊन त्याविरुद्ध काहीतरी प्रतिबंधक योजना करता येते. त्यामुळे जर्मनीने त्यापुढे जाऊन अशा वायूचे संशोधन करायचे ठरवले की ज्याला वास किंवा रंगरूप नसेल आणि त्याची मारक क्षमता क्लोरीन पेक्षा अधिक असेल. जर्मन संशोधकांनी फॉस्जेन हा वायू शोधला. या वायूला रंग रूप आणि गंध नव्हता. तो हुंगला तरी सुरुवातीला लक्षात येत नव्हते. या वायूची मारक क्षमता अफाट होती. ज्या ज्या परिसरात तो सोडला गेला, त्या परिसरातील माणसे, प्राणी एवढेच काय परंतु वनस्पती जीवन देखील नष्ट झाले. पुढे दोस्त राष्ट्रांनी देखील आपापल्या प्रयोगशाळेत हा वायू तयार केला. त्यांनी त्याचा वापर जर्मन सैन्यावर केला.अशा या वायूंच्या संशोधन काळात त्यांच्या मारक क्षमतेचे प्रयोग निरपराध अशा प्राण्यांवर केले जात होते. या चाचण्यांमध्ये अनेक प्राण्यांचे बळी गेले.
आपल्यावरील हल्ल्यामुळे जर्मनी सावध झाले त्यांनी आणखी अतिसंहारक अस्त्र बनवण्याचा निर्णय घेतला. या संशोधनातून जन्माला आला तो अत्यंत विषारी आणि घातक असा मस्टर्ड गॅस. या वायूचे बॉम्बस् तयार केले गेले. ज्यांच्यावर हा प्रयोग झाला त्यांची अवस्था अत्यंत वाईट झाली. त्यांची कातडी भाजल्यासारखी किंवा तळल्यासारखी फुगून वर आली. अंगावर प्रचंड फोड आले. उलट्या, वेदना आणि प्रचंड जुलाब. आणि काही तासातच माणसे दगावली. पुढे दोस्त राष्ट्रांनी देखील संशोधन करून मस्टर्ड गसची निर्मिती केली आणि जर्मन सैनिकांवर त्याचा प्रयोग केला. यात जर्मन सैन्याची देखील अपार हानी झाली.
पहिले महायुद्ध १९१८ मध्ये संपले. या युद्धात लाखो लोकांचा बळी गेला. रसायन अस्र आणि वायू अस्त्रांमुळे किती लोकांचे बळी गेले याची अधिकृत माहिती दडवून ठेवण्यात आली. रासायनिक अस्त्र आणि वायू अस्त्रांची निर्मिती करणारे राष्ट्र आणि त्यांच्या प्रयोगशाळा यांच्या बद्दलही कमालीची गोपनीयता बाळगण्यात आली होती. १९१९ मध्ये व्हर्सायचा करार झाला. त्यानुसार रसायन, वायू अस्त्रांचा आणि जीव अस्त्रांचा वापर बेकायदेशीर ठरवण्यात आला. या करारावर रशिया वगळता ३८ राष्ट्रांनी सह्या देखील केल्या. पण या सगळ्या अस्त्रांची पुढील वाटचाल आणि प्रगती पाहता हा करार फक्त कागदावरच राहिला आणि जगातील विविध राष्ट्रांनी भयानक अशा संहारक अस्त्रांची निर्मिती केली असे आपल्याला इतिहास सांगतो.
अमेरिकेत जगातील सगळ्यात मोठी अशी रसायनअस्र निर्मितीची प्रयोगशाळा उभारण्यात आली. शेकडो रसायनस शास्त्रज्ञांची मदत घेऊन विषारी वायूंची निर्मिती करण्यावर भर देण्यात आला. यातूनच लेविसाईट नावाचे नवे रसायन अस्त्र निर्माण झाले. हे अस्त्र मस्टर्ड गॅस पेक्षा अधिक भयानक आणि संहारक होतं. इंग्लंडने देखील आर्सेनिक या अति विषारी वायूची निर्मिती केली. फ्रान्स, इटली, जपान हे देश सुद्धा या अस्त्रांचा वापर करू लागले. जर्मनीत पुढे आणखी झालेल्या संशोधनातून नर्व्ह गॅस ( टॅबुन) जन्माला आला. या वायूचा प्रयोग ज्यांच्यावर झाला त्यांच्या शरीराची काही मिनिटातच गठडी वळली गेली आणि नंतर ते गतप्राण झाले. परंतु जर्मनीतील रसायन शास्त्रज्ञ इथेच थांबले नाहीत. त्यांचे वेगवेगळे प्रयोग सुरू होते. साध्या सोप्या पद्धतीने आणि कमीत कमी श्रमात जास्तीत जास्त माणसे कशी मारता येतील याबद्दल त्यांचा विचार सुरू होता. युद्धात वापरण्यासाठी त्यांनी संशोधनाअंती एक रसायन असं तयार केले. त्याचे नाव होते सरीन. सरीनपेक्षा भयानक असं रसायन अस्र आजपर्यंत तयार झालं नाही यावरून त्याची भयानकता कळू शकेल. हा अत्यंत विषारी असा वायू आहे. याचा किंचितसा अंश जरी श्वासावाटे शरीरात गेला तरी तो काही मिनिटातच मृत्यू घडवून आणतो हा वायू सरळ मज्जासंस्थेवर हल्ला करतो. जर्मनीतील हुकूमशहा हिटलर याच्या हाती हे अस्र आले होते.
जर्मनीसारखी युरोपीय राष्ट्रे रसायन अस्र तयार करत असताना जपान हे आशियाई राष्ट्र काही स्वस्थ बसले नव्हते. जपान गढून गेले होते जंतू अस्त्र तयार करण्यात. जपान आणि चीन या देशांमध्ये ऐतिहासिक शत्रुत्वाची परंपरा अबाधित होती. चीनचे वर्चस्व कमी करून त्याला नामोहरम करण्यासाठी जपान भयानक अशा जंतू अस्त्रांचा शोध लावण्यात मग्न होता. आपण नेहमी ऐकतो की दुसऱ्या महायुद्धात जपानवर अणुबाँब टाकण्यात आले. त्यामुळे प्रचंड विध्वंस झाला मनुष्यहानी, वित्तहानी झाली. बिचाऱ्या जपानी लोकांनी खूप सहन केले आणि ते या सगळ्या भयंकर हानीतून बाहेर आले, त्यांनी प्रगती केली. पण जंतू अस्त्र आणि विविध नवनवीन अस्त्रे निर्माण करताना त्यांनी माणसांवर ज्या प्रकारचे प्रयोग केले त्याचे वर्णन अंगावर काटा आणणारे आहे. क्रौर्याची परिसीमा त्यांनी गाठली. अक्षरशः प्राण्यांवर प्रयोग करतात असे माणसांवर केले गेले. यासाठी तुरुंगात कितपत पडलेल्या आणि किरकोळ आरोप असलेल्या कैद्यांचा वापर केला गेला. असहाय्य स्त्री पुरुष पकडून आणले गेले. विशेषतः चिनी लोकांवर अशा प्रकारचे अघोरी प्रयोग करण्यात आले. काहींच्या शरीरात ग्लॅन्डर्सचे जंतू घुसवण्यात आले तर कोणाच्या शरीरात टायफॉइड, कॉलरा, पटकीचे जंतू ! कोणाला अँथ्रॅक्सचा बळी केले गेले. तर कोणाला एखाद्या गंभीर रोग झालेल्या रुग्णासोबत बांधले गेले. त्याला किती वेळात रोगाची बाधा होते हे पाहिले गेले. एखाद्या रुग्णाचे पोट किंवा पचनसंस्था बिघडली असेल आणि ती तपासायची असेल तर डॉक्टर भूल देऊन ऑपरेशन करतात. परंतु इथे मात्र त्या रुग्णांना तसेच टेबलवर बांधून झोपवले गेले आणि त्यांना भूल न देता तसेच त्यांचे पोट फाडण्यात आले किंवा इतर अवयवांचे देखील अशाच प्रकारे निरीक्षण केले गेले. एखादी व्यक्ती पाण्याशिवाय किती काळ जगू शकते हे पाहण्यासाठी एखाद्या व्यक्तीला अजिबात पाण्याचा थेंबही न देता ती किती वेळात तडफडून मरते याचा अभ्यास केला गेला. असे विविध विकृत आणि अघोरी प्रयोग जपान्यांनी या काळात केले.
वास्तविक अशा प्रकारचे क्रूर प्रयोग करून मानवजातीला काळीमा फासणाऱ्या या संशोधकांना आणि राज्यकर्त्यांना त्यांच्यावर खटले दाखल करून जबर शिक्षा व्हायला हवी होती. युरोपातील काही देशांमध्ये अशा प्रकारचे आततायी कृत्य करणाऱ्यांना खटले भरून शिक्षा करण्यात आल्या. परंतु जपानी संशोधक आणि राज्यकर्त्यांबद्दल तसे काही झाले नाही. ते सगळे सुटले. अमेरिकेला जपानकडील या संशोधनाची माहिती हवी होती. जंतू अस्त्रे आणि रसायन अस्त्रे यांचे आपले गुपित अमेरिकेला देण्यासाठी जपान तयार झाले आणि त्या बदल्यात अमेरिकेने जपानचे सगळे गुन्हे माफ केले. महासत्ता आपल्या वर्चस्वासाठी आणि सत्तेसाठी कशाप्रकारे दुटप्पीपणे वागतात त्याचेच हे निदर्शक होते. ( क्रमशः)
संदर्भ : युद्ध जीवांचे - गिरीश कुबेर आणि आंतरजालावरून मिळणारी माहिती
© विश्वास देशपांडे , चाळीसगाव
१/११/२०२५
प्रतिक्रियेसाठी ९४०३७४९९३२
( कृपया लेख नावासहित अग्रेषित करावा )
© विश्वास देशपांडे, चाळीसगाव
३०/१०/२०२५
प्रतिक्रियेसाठी ९४०३७४९९३२
( कृपया लेख नावासहित अग्रेषित करावा )
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा