असे देश असे नेते - भाग एक

उगवतीचे रंग 

असे देश असे नेते - भाग एक 

सिंगापूरचा भाग्यविधाता - ली क्वान यू  

जगातील अनेक देशांवर ब्रिटिशांचे साम्राज्य होते. पण हळूहळू हे देश पारतंत्र्याच्या बंधनातून मुक्त झाले. हे देश जसजसे स्वतंत्र झाले, तसतशी त्यांच्या क्षमतेनुसार, नैसर्गिक साधनसंपत्तीच्या उपलब्धतेनुसार त्यांनी प्रगती केली. अनेक अविकसित राष्ट्रांचे विकसित राष्ट्रात रूपांतर झाले. या प्रगतीत त्या त्या देशातील जनता आणि त्या जनतेला दिशा देणारे नेतृत्व यांचा मोठ्या प्रमाणावर हात होता. 

आपल्या देशाला १५ ऑगस्ट १९४७ ला स्वातंत्र्य मिळाले.  त्यानंतर १८ वर्षांनी स्वातंत्र्य आणखी एका देशाला स्वातंत्र्य मिळाले. आग्नेय आशियातला हा टिकलीएवढा देश. ना शेतीयोग्य जमीन, ना नैसर्गिक साधनसंपत्ती. क्षेत्रफळ म्हणाल तर भारतातील एखाद्या राज्याएवढे. केवळ ७१०चौ. किमी चे हे बेट. त्याच्याजवळील ६३ बेटांचा समावेश या देशात होता. किमी. लोकसंख्या असेल साधारणपणे ५८ लक्ष. त्यातही विविध  धर्म, विविध भाषिक, विविध वंशाचे लोक, गरिबी पाचवीला पुजलेली, अशिक्षित लोक, भ्रष्टाचाराची बजबजपुरी, अस्वच्छतेचे माहेरघर अशा समस्यांनी घेरलेला देश. शेजारील शक्तिमान देशांचे तगडे आव्हान, चीन नावाचा ड्रॅगन आ वासून टपून बसलेला आणि  दहशतवादी हल्ले करणारा इंडोनेशिया सारखा देश. 

आता प्रश्न असा आहे की असा एखादा देश आंतरराष्ट्रीय पातळीवर अर्थकारणात, पर्यटनात, सौंदर्यात, स्वच्छतेत, आरोग्य, सुरक्षा, शिस्तपालनात जगातील प्रगत राष्ट्रांनाही मागे टाकेल अशी प्रगती करू शकतो का ? त्यातील एखादे शहर जगातील सर्वात सुंदर हरित शहरांपैकी एक बनू शकते का ? तर मंडळी या वर दिलेल्या सगळ्या प्रश्नांचे उत्तर होय असे आहे. अशी नेत्रदीपक प्रगती एका छोट्याशा देशाने करून त्याचा आदर्शच जगापुढे ठेवला आहे. होय, बरोबर आहे तुमचा अंदाज. या देशाचे नाव आहे सिंगापूर. हा देश एवढी घोडदौड करू शकला कारण त्याला मिळालेले अत्यंत कुशल, सक्षम आणि कणखर नेतृत्व. अशा एका व्यक्तीच्या हाती ही सत्ता आली की ज्याने या वादळात या  भरकटलेल्या देशाच्या जहाजाला सुयोग्य दिशा दिली. एखाद्या देशाला असा नेता लाभणे म्हणजे त्या देशाचे भाग्यच ! असा नेता म्हणजे एखाद्या जहाजाच्या कुशल कप्तानसारखाच असतो. त्याच्या हाती देश नुसताच सुरक्षित नसतो, तर प्रगतीची नवनवीन शिखरे गाठतो. सिंगापूरच्या या कुशल कप्तानाचे नाव आहे ली क्वान यू . 

९ ऑगस्ट हा दिवस आपण क्रांतिदिन म्हणून साजरा करतो. ९ ऑगस्ट १९६५ ला मध्ये सिंगापूरमध्ये सुद्धा एक क्रांतिकारी घटना घडली. मलेशिया फेडरेशनमध्ये असलेल्या या छोट्याशा देशाला आपापसात झालेल्या मतभेदांमुळे मलेशियाने वेगळे केले. सिंगापूरसह सशक्त मलेशियाचे स्वप्न पाहणाऱ्या ली क्वान यू  यांचा अपेक्षाभंग झाला होता. ब्रिटिशाना वाटत होते की स्वतंत्र झालेला हा देश एक दिवसही आपल्या मदतीशिवाय जगू शकणार नाही. या अचानक आलेल्या संकटाने ली थोडे गांगरले आणि काही क्षण भावुक झाले. अश्रुपूर्ण नेत्रांनी त्यांनी पत्रकारांसमोर, सिंगापूरवासीयांसमोर आपल्या भावनांना मुक्त वाट करून दिली. त्यांचा हा भावनाउद्रेक साऱ्या जगाने पाहिला. आता सिंगापूर वासियांना पिण्याचे पाणी सुद्धा फेडरेशन ऑफ मलाया यांच्याकडून घ्यावे लागणार होते. अत्यंत बुद्धिमान असलेले ली काही क्षण गांगरले होते. पण त्यांनी स्वतःला सावरले आणि आपल्या सहकाऱ्यांच्या मदतीने हा आधुनिक विश्वकर्मा सिंगापूरच्या विकासासाठी पुढे सरसावला. सगळ्या जगाने आश्चर्याने तोंडात बोट घालावं अशी प्रगती त्याने करून दाखवली. सिंगापूरचा तो भाग्यविधाता ठरला. 

ली यांनी आपल्या सहकाऱ्यांना पाचारण केले. सर्व खात्यांची पुनर्बांधणी करण्याच्या दृष्टीने त्यांच्याशी चर्चा केली. अंतर्गत सुरक्षा व संरक्षण खाते एकत्र करून त्याची जबाबदारी आपल्या अत्यंत विश्वासू अशा गोह केंग स्वी यांच्यावर सोपवली. लिम किन सिम आणि एस राजरत्नम याना अनुक्रमे अर्थ आणि परराष्ट्र खाते दिले. 

मलाया, बोर्निया, सारावाक येथून उपलब्ध होणाऱ्या रबर, टिन , पाम तेल इ. ची निर्यात सिंगापूर बंदरातून होत होती. या व्यापाराला मलेशियाचा आर्थिक, राजनैतिक आधार होता. सिंगापूरची जनता एकसंध नव्हती. विविध प्रकारचे लोक वेगवेगळ्या कारणांनी सिंगापूरला स्थायिक झाले होते. स्थलांतरित चिनी, भारतीय आणि युरेशिअन्स यांच्या जोडीला व्यापारानिमित्त आलेले अरब आणि तेथील स्थानिक मलायी आदी लोकांची वस्ती होती. या सर्वांमध्ये देशप्रेमाची भावना निर्माण करणे, राष्ट्रविकासात त्यांचा सहभाग घेणे ही अत्यंत आव्हानात्मक गोष्ट होती. व्यापार हा तर सिंगापूरचा प्राण होता. पण हा व्यापार दलालांच्या हाती केंद्रित झालेला होता. तो त्यांच्यापासून मुक्त करून त्याचा फायदा सरकारला तसेच सामान्य जनतेला कसा देता येईल याचा वेगळ्या वाटेने विचार करायला ली यांनी सुरुवात केली. ( क्रमशः ) 

© विश्वास देशपांडे, चाळीसगाव 

२७/०४/२०२३

प्रतिक्रियेसाठी ९४०३७४९९३२

 ( कृपया लेख नावासहित अग्रेषित करावा )