मुख्य सामग्रीवर वगळा

' रंगसोहळा ' या पुस्तकासाठी मनोगत

' रंगसोहळा ' या पुस्तकासाठी मनोगत 

' रंगसोहळा ' या पुस्तकाच्या नावाप्रमाणेच या पुस्तकात आपल्या विविध रंगांचे विषय आढळतील. विविध रंगांचे ललित लेख आढळतील. काही वैचारिक असतील, तर काही काल्पनिक. पण वैचारिक वा काल्पनिक असले तरी त्यांना वर्तमानाची, वस्तुस्थितीची पार्श्वभूमी नक्कीच असते. एखादा चित्रकार जसा विविध प्रकारची चित्रे काढतो आणि रंगांच्या विविध छटांचा वापर करून त्यात रंग भरतो,  तसेच काहीसे लेखकांचे, कवींचे काम असते मला वाटते. चित्र हे शब्दांविना बोलते तर कविता, लेख इ वाङ्मयप्रकार शब्दांचा वापर करून त्यात रंग भरतात. 

या पुस्तकातील विविध विषय विविध वेळी वेगवेगळ्या कारणाने सुचले आहेत. नीरक्षीरविवेक हा लेख ' तान्हाजी : द अनसंग हिरो ' हा चित्रपट पाहून सुचला. श्रेयस की प्रेयस हा लेख ' विष्णुपुराण ' ही टीव्हीवरील मालिका पाहताना सुचलेला आहे. माझ्या घरासमोर झोपलेल्या एका वृद्ध, निराधार व्यक्तीला पाहून ' नित्य नवा दिस जागृतीचा ' हा लेख लिहिला गेला. ऊन, वारा, पाऊस, प्राणी, पक्षी, निसर्गरम्य ठिकाणे आदींनी माझ्या ' निसर्गायन ' लिहिण्याला चालना दिली आहे. प्रत्येक लेखासाठी काहीतरी वेगवेगळे निमित्त घडले आहे. अर्थात लेख वाचताना सुज्ञ वाचकांच्या ते लक्षात येईलच. लेखासाठी एखादी घटना ही निमित्त असते. त्यानिमित्ताने मनात जे वेगवेगळे विचार येतात, विचारमंथन घडते, ते आपल्यासमोर या लेखांमधून मांडले आहे.

यातील काही लेख ऋतुपर्ण, सज्जनगड, भालचंद्र यासारख्या मासिकातून तर काही लेख वर्तमानपत्रातून प्रसिद्ध झाले आहेत. व्हाट्सअप, फेसबुक यासारख्या माध्यमांवर हे लेख वाचकांच्या पसंतीला उतरले आहेत. यातील काही लेखांचे सादरीकरण रेडिओ विश्वास या नाशिक येथून प्रसारित होणाऱ्या एफ एम चॅनेलवर झाले आहे. 

 प्रत्येक घटनेला वेगळा रंग असतो. लेखांनाही तो रंग आपसूकच प्राप्त होतो. ' मला आवडणारी त्रिमूर्ती ' या लेखात मला आवडलेल्या आणि भेटलेल्या तीन व्यक्तिमत्त्वांचे चित्रण करण्याचा प्रयत्न केला आहे. नमस्कार, पाया, सुंदरता आणि कुरूपता, सिद्धी आणि प्रसिद्धी, सवय  यासारखे लेख त्या त्या विषयावरील मी केलेले मूलभूत चिंतन आहे असे मला वाटते. तर ' बुद्धिमतां वरिष्ठम ', युगानुयुगांचा दीपस्तंभ -श्रीराम ' यासारखे लेख पौराणिक पात्रांचे महत्व सांगणारे आहेत. काही लेख समर्थ रामदास, संत तुकाराम यांच्याबद्दल आहेत. तर काही स्वातंत्र्यवीर सावरकर आणि येसू वहिनी यासारख्या विषयाला वाहिले आहेत. अगदी ' हास्यरंग ' ही आपल्याला येथे आढळेल. असा हा विविधरंगी ' रंगसोहळा. ' वाचकांना निश्चितच आनंद देईल असा विश्वास आहे. 

या पुस्तकासाठी ' दीपस्तंभ फाउंडेशन ' चे प्रमुख आणि सर्वांसाठीच एखाद्या दीपस्तंभाप्रमाणे मार्गदर्शक असणारे आदरणीय श्री यजुर्वेंद्र महाजन सर यांनी अत्यंत व्यस्त असतानाही केवळ माझ्या एका शब्दाखातर प्रस्तावना लिहून दिली. त्याबद्दल मी त्यांच्या ऋणात राहू इच्छितो. विश्वकर्मा पब्लिकेशन्सचे सीईओ विशाल सोनी, संपादक मनोहर सोनवणे, सहसंपादक संदीप तापकीर, त्यांच्या सहकारी असलेल्या पूनम बैचे, प्रीता कानिटकर, चैताली नाचणेकर या सर्वांच्या प्रेम आणि सहकार्याशिवाय हे पुस्तक पूर्ण होऊ शकले नसते. उदयोन्मुख वास्तुशिल्पकार आणि चित्रकलेची असामान्य आवड असणाऱ्या प्रथमेश नाझरकर याने माझ्यावरील प्रेमाखातर ' रंगसोहळा ' मुखपृष्ठावर साकारला. या सर्वांचे मनःपूर्वक आभार ! 

विश्वास देशपांडे, चाळीसगाव. 












 


टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग एकोणचाळीस

उगवतीचे रंग भारतरत्नावली आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग एकोणचाळीस रंगुनी रंगात साऱ्या... ' रंगुनी रंगात साऱ्या रंग माझा वेगळा ' अशी कवी आणि गझलकार सुरेश भटांची एक सुंदर गझल आहे. ती चपखलपणे लागू पडते. आजपर्यंत त्यांनी हजारो गीतं गायली. पण तरीही आपलं वेगळेपण, आपल्यातलं माणूसपण त्यांनी टिकवून ठेवलं आहे. लहानपणापासूनच वेगवेगळ्या प्रकारचे भलेबुरे अनुभव अनुभव घेऊनही त्यांच्या स्वभावात कडवटपणा आलेला नाही. त्यांच्या स्वभावातील खेळकरपणा, जीवनाचा आनंद घेण्याची वृत्ती, हास्यविनोदाला दाद देण्याची वृत्ती तशीच टिकवून ठेवली आहे. आजच्या या भागात त्यांच्या याच वेगळेपणाची माझ्या परीने दखल घेण्याचा हा प्रयत्न आहे. कारण दीदींचं जीवन, त्यांचं गाणं आणि त्यांचं व्यक्तिमत्व हे सारं सारं शब्दात बांधणं अवघड आहे. या गानसम्राज्ञीच्या आतमध्ये काव्याचा आस्वाद घेणारा आणि त्यासंबंधीच्या आपल्या भावना शब्दात तरलपणे व्यक्त करणारा एक साहित्यिक, समीक्षक किंवा एक जाणकार रसिक दडला आहे असे मला वाटते. गंमत म्हणजे ' रंग माझा वेगळा ' या सुरेश भटांच्या काव्यसंग्रहाला त्यांनी जी प्रस्तावना दिली आहे, ती त्यांच्य...

आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग चाळीस

  उगवतीचे रंग भारतरत्नावली आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग चाळीस तृप्त मी, कृतार्थ मी... आज लतादीदी ९२ वर्षांच्या आहेत. पंचाहत्तर वर्षे एवढी प्रदीर्घ त्यांची गायन कारकीर्द आहे. आजच्या घडीला त्यांनी आपल्या गत आयुष्याकडे जर मागे वळून पाहायचं ठरवलं तर नक्कीच ' तृप्त मी, कृतार्थ मी... ' अशी त्यांची भावना असणार आहे. आपल्या या प्रदीर्घ कारकिर्दीत त्यांनी रसिकांवर जो सुरांचा अमृतमय वर्षाव केला आहे, त्याबद्दल त्यांना मिळालेला सर्वात मोठा पुरस्कार पुरस्कार म्हणजे रसिकांचे प्रेम. तसा तर दीदींवर पुरस्कारांचा वर्षाव झाला आहे. दीदींना पुरस्कार मिळाले असे म्हणण्यापेक्षा दीदींना मिळालेल्या पुरस्कारामुळे पुरस्काराची प्रतिष्ठा वाढली असे म्हणायला हरकत नाही. या स्वरसम्राज्ञीला किती आणि कोणते पुरस्कार मिळाले ते सांगण्याबद्दल त्यांच्या चाहत्यांमध्ये अहमहमिका लागलेली असते आणि ते साहजिकच आहे. दीदींना त्याबद्दल विचारले तर त्या हसून हा प्रश्न उडवून लावतात आणि मला त्याबद्दल फारसे आठवत नाही असे सांगतात. दीदींची स्मरणशक्ती उत्तम असली तरी एक गोष्ट मात्र खरी की त्यांनी या सगळ्या पुरस्कारांची जाणीवपूर्वक नोंद...

रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य - भाग 45

 उगवतीचे रंग रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य -  भाग 45 श्रीनिकेतनची स्थापना  या लेखमालेच्या मागील भागांमध्ये आपण रवींद्रनाथांनी शांतिनिकेतन आणि विश्वभारतीची स्थापना कशी आणि का केली ते जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. भारतीय संस्कृती आणि परंपरांची जगाला ओळख व्हावी, भारतीय संस्कृती जाणून घेण्यासाठी उत्सुक असलेल्या लोकांचा ओढा भारताकडे लागावा आणि विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा बौद्धिक भावनिक आणि सर्वांगीण विकास व्हावा या उद्देशाने रवींद्रनाथांनी विश्वभारतीची स्थापना केली. पण एवढ्याने रवींद्रनाथांचे समाधान झाले नाही. केवळ विद्यार्थ्यांचे हित न पाहता ज्या समाजात आपण राहतो त्या स्थानिक समाजाचाही विकास व्हावा, त्यांची भौतिक प्रगती व्हावी, त्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची आणि वैज्ञानिक प्रगतीची योग्य ती माहिती मिळावी आणि शेती आणि उद्योगधंद्याच्या कामात योग्य ते मार्गदर्शन मिळावे असे त्यांना वाटत होते. या उद्देशानेच शांतिनिकेतन पासून जवळ असलेल्या सुरुल या ठिकाणी त्यांनी ग्रामीण क्षेत्रात कल्याणकारी कामे करणारा विद्यापीठाचाच एक विस्तारित विभाग सुरू ...