मुख्य सामग्रीवर वगळा

उगवतीचे रंग मळभ...

उगवतीचे रंग 

मळभ... 

मळभ दाटून येतं कधी कधी 
केवळ आकाशातच नव्हे तर मनातल्या आकाशातही 
आणि पादाक्रांत करतं सगळी मनोभूमी 
बटू वामनाच्या पायाने विचार, भावना व्यापून 
दशांगुळे उरतं. 

मग ते मळभ आणि त्याचा काळा तवंग पसरतो मनावर 
आणि लुप्त होतात सारी प्रकाशकिरणे . 
कधी कधी हे मळभ असतं निराशेचं 
ही निराशा येते जेव्हा विचारत नाहीत आपलीच माणसे 
खूप वेगवेगळ्या प्रवृत्तींनी मारतात ती आपल्याला 
कधी दुर्लक्ष करून, तरी कधी हेटाळणी करून 
कधी कधी आपल्याच माणसांना पाहवत नाही आपलीच प्रगती 
पण न बोलता, कौतुक न करता अनुल्लेखाने मारतात ती आपल्याला. 
आपली अवस्था तोंड दाबून बुक्क्याचा मार 

कधी कधी निराश करते परिस्थिती सुद्धा 
सगळेच मार्ग असतात बंद 
आणि सुचत नाही काहीही 
दिसतो फक्त एकच मार्ग सुटकेचा 
सोपं असतं त्या मार्गाने सुटका करून घेणं 
पण आत्मघातकी असतो तो मार्ग . 
कधी कधी लता दीदींचं गाणं आठवतं आणि म्हणावसं वाटतं 
तुझसे नाराज नही जिंदगी, हैरान हू मै 
तेरे मासूम सवालोंसे परेशान हू मै 
पण मग त्यांचंच दुसरं गाणं मनाची समजूत घालत असतं , धीर देतं 
आज फार जिने की तमन्ना है ... 

आपली सुटका करून घेत निखळतो एखादा सुशांत तारा 
त्याच्याकडे पाहून खचायचं नसतं 
बुलंद करायचे असतात आपले इरादे 
आठवायचं असतं शिवरायांना 
मोठ्या कष्टानं कमावलेलं स्वराज्य तहात गमावताना 
होती जिद्द ते परत मिळवण्याची 
औरंगजेबाची सत्ता असतेच ठिकठिकाणी 
जिंदादिल मनसुब्यांनी ती उधळून लावायची असते. 
कधी गनिमी काव्याने तर कधी आमनेसामने. 

आठवायचं  असतं संत ज्ञानेश्वरांना 
समाजाच्या टीकेचं हलाहल पिऊन अमृतवाणी प्रसवणारे 
जगाच्या भल्यासाठी पसायदानाचा अमृतकुंभ मागणारे 
मला तर कधी कधी शिवशंकरांपेक्षा ज्ञानदेव श्रेष्ठ वाटतात. 
शिवशंकरानी हलाहल प्राशन करून कंठातच रोखून धरलं आणि ते नीलकंठ झाले. 
माझ्या ज्ञानोबा माऊलीने मात्र ते पिऊन टाकलं आणि पचवलं 
मुखातून मात्र बाहेर पडली ती अमृतवाणी अवघ्या जगासाठी 
तिथे नव्हता थारा निराशेच्या, आत्मघातकी विचारांना . 
त्या हृदयात तेवत होती ज्योत प्रकाशाची 

शेवटी मनातलं मळभ म्हणजे अंध:कारच ना.. 
अंध:कार असा अस्तित्वात नसतोच मुळी 
अंध:कार म्हणजे काय असतं ? 
तो असतो प्रकाशाचा अभाव फक्त...! 
जेव्हा तुम्ही आशेची ज्योत पेटवता 
तेव्हा निराशेचा अंध:कार पसार होतो. 
दाही दिशा अन मनाचा कानाकोपरा जातो लख्ख प्रकाशानं उजळून 
एखादे पाडगावकर सांगत असतात 
या जन्मावर या जगण्यावर शतदा प्रेम करावे 
आणि असंही सांगतात ' अनंत मरणे झेलून घ्यावी इथल्या जगण्यासाठी. ' 

©️विश्वास देशपांडे, चाळीसगाव 
         १५/०६/२०२०
 प्रतिक्रियेसाठी ९४०३७४९९३२
( कृपया लेख नावासहित शेअर करावा. ) 













टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग एकोणचाळीस

उगवतीचे रंग भारतरत्नावली आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग एकोणचाळीस रंगुनी रंगात साऱ्या... ' रंगुनी रंगात साऱ्या रंग माझा वेगळा ' अशी कवी आणि गझलकार सुरेश भटांची एक सुंदर गझल आहे. ती चपखलपणे लागू पडते. आजपर्यंत त्यांनी हजारो गीतं गायली. पण तरीही आपलं वेगळेपण, आपल्यातलं माणूसपण त्यांनी टिकवून ठेवलं आहे. लहानपणापासूनच वेगवेगळ्या प्रकारचे भलेबुरे अनुभव अनुभव घेऊनही त्यांच्या स्वभावात कडवटपणा आलेला नाही. त्यांच्या स्वभावातील खेळकरपणा, जीवनाचा आनंद घेण्याची वृत्ती, हास्यविनोदाला दाद देण्याची वृत्ती तशीच टिकवून ठेवली आहे. आजच्या या भागात त्यांच्या याच वेगळेपणाची माझ्या परीने दखल घेण्याचा हा प्रयत्न आहे. कारण दीदींचं जीवन, त्यांचं गाणं आणि त्यांचं व्यक्तिमत्व हे सारं सारं शब्दात बांधणं अवघड आहे. या गानसम्राज्ञीच्या आतमध्ये काव्याचा आस्वाद घेणारा आणि त्यासंबंधीच्या आपल्या भावना शब्दात तरलपणे व्यक्त करणारा एक साहित्यिक, समीक्षक किंवा एक जाणकार रसिक दडला आहे असे मला वाटते. गंमत म्हणजे ' रंग माझा वेगळा ' या सुरेश भटांच्या काव्यसंग्रहाला त्यांनी जी प्रस्तावना दिली आहे, ती त्यांच्य...

आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग चाळीस

  उगवतीचे रंग भारतरत्नावली आनंदघन : लता मंगेशकर - भाग चाळीस तृप्त मी, कृतार्थ मी... आज लतादीदी ९२ वर्षांच्या आहेत. पंचाहत्तर वर्षे एवढी प्रदीर्घ त्यांची गायन कारकीर्द आहे. आजच्या घडीला त्यांनी आपल्या गत आयुष्याकडे जर मागे वळून पाहायचं ठरवलं तर नक्कीच ' तृप्त मी, कृतार्थ मी... ' अशी त्यांची भावना असणार आहे. आपल्या या प्रदीर्घ कारकिर्दीत त्यांनी रसिकांवर जो सुरांचा अमृतमय वर्षाव केला आहे, त्याबद्दल त्यांना मिळालेला सर्वात मोठा पुरस्कार पुरस्कार म्हणजे रसिकांचे प्रेम. तसा तर दीदींवर पुरस्कारांचा वर्षाव झाला आहे. दीदींना पुरस्कार मिळाले असे म्हणण्यापेक्षा दीदींना मिळालेल्या पुरस्कारामुळे पुरस्काराची प्रतिष्ठा वाढली असे म्हणायला हरकत नाही. या स्वरसम्राज्ञीला किती आणि कोणते पुरस्कार मिळाले ते सांगण्याबद्दल त्यांच्या चाहत्यांमध्ये अहमहमिका लागलेली असते आणि ते साहजिकच आहे. दीदींना त्याबद्दल विचारले तर त्या हसून हा प्रश्न उडवून लावतात आणि मला त्याबद्दल फारसे आठवत नाही असे सांगतात. दीदींची स्मरणशक्ती उत्तम असली तरी एक गोष्ट मात्र खरी की त्यांनी या सगळ्या पुरस्कारांची जाणीवपूर्वक नोंद...

रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य - भाग 45

 उगवतीचे रंग रवींद्रनाथ टागोर : वारसा आणि कार्य -  भाग 45 श्रीनिकेतनची स्थापना  या लेखमालेच्या मागील भागांमध्ये आपण रवींद्रनाथांनी शांतिनिकेतन आणि विश्वभारतीची स्थापना कशी आणि का केली ते जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. भारतीय संस्कृती आणि परंपरांची जगाला ओळख व्हावी, भारतीय संस्कृती जाणून घेण्यासाठी उत्सुक असलेल्या लोकांचा ओढा भारताकडे लागावा आणि विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा बौद्धिक भावनिक आणि सर्वांगीण विकास व्हावा या उद्देशाने रवींद्रनाथांनी विश्वभारतीची स्थापना केली. पण एवढ्याने रवींद्रनाथांचे समाधान झाले नाही. केवळ विद्यार्थ्यांचे हित न पाहता ज्या समाजात आपण राहतो त्या स्थानिक समाजाचाही विकास व्हावा, त्यांची भौतिक प्रगती व्हावी, त्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची आणि वैज्ञानिक प्रगतीची योग्य ती माहिती मिळावी आणि शेती आणि उद्योगधंद्याच्या कामात योग्य ते मार्गदर्शन मिळावे असे त्यांना वाटत होते. या उद्देशानेच शांतिनिकेतन पासून जवळ असलेल्या सुरुल या ठिकाणी त्यांनी ग्रामीण क्षेत्रात कल्याणकारी कामे करणारा विद्यापीठाचाच एक विस्तारित विभाग सुरू ...